Luật và quy định về an toàn thực phẩm (ATTP) mới nhất hiện nay được xây dựng trên hai văn bản gốc: Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Nghị định 46/2026/NĐ-CP tuy đã được ban hành để thay thế Nghị định 15/2018 nhưng đang bị tạm ngưng áp dụng (kiểm chứng ngày 18/7/2026) — nên khi làm thủ tục thực tế, doanh nghiệp vẫn căn cứ theo Nghị định 15/2018. Bài viết này tổng hợp toàn bộ hệ thống văn bản còn hiệu lực, phạm vi điều chỉnh và tình trạng của từng văn bản để bạn tra cứu nhanh và không áp dụng nhầm quy định đã bị tạm dừng.
⚖️ Tình trạng pháp lý (cập nhật 18/7/2026): Căn cứ áp dụng hiện hành là Luật ATTP 55/2010/QH12 + Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Nghị định 46/2026/NĐ-CP đang tạm ngưng theo Nghị quyết 09/2026 và Nghị quyết 66.13/2026, kéo dài cho tới khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi và nghị định mới có hiệu lực. Trong thời gian này, mọi thủ tục vẫn thực hiện theo Nghị định 15/2018.
Minh bạch: ATVSTP.org.vn là đơn vị dịch vụ tư vấn tư nhân (Công ty TNHH Legal Lê Cao), hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu và làm thủ tục an toàn thực phẩm tại TP.HCM — không phải Chi cục, Cục hay Sở An toàn thực phẩm. Các trích dẫn dưới đây dẫn về toàn văn văn bản gốc để bạn tự đối chiếu.
Nội dung chính
- Hệ thống văn bản pháp luật ATTP hiện hành (2026)
- Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 quy định gì?
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP — nghị định hướng dẫn đang áp dụng
- Nghị định 46/2026 — vì sao chưa được áp dụng?
- Nghị định 155/2018 & 115/2018 — điều kiện và xử phạt
- Mức phạt vi phạm ATTP theo nghị định mới nhất
- Cơ quan nào quản lý an toàn thực phẩm?
- Câu hỏi thường gặp
Hệ thống văn bản pháp luật ATTP hiện hành (2026)
Pháp luật an toàn thực phẩm Việt Nam gồm một luật khung và nhiều nghị định, thông tư hướng dẫn theo từng lĩnh vực. Bảng dưới đây liệt kê các văn bản quan trọng nhất cùng tình trạng hiệu lực thực tế tại tháng 7/2026 — điểm mà nhiều trang tra cứu chưa cập nhật kịp sau khi Nghị định 46/2026 bị tạm ngưng.
| Văn bản | Phạm vi điều chỉnh | Tình trạng (7/2026) |
|---|---|---|
| Luật ATTP 55/2010/QH12 | Luật khung: quyền, nghĩa vụ, điều kiện bảo đảm ATTP, quản lý nhà nước | Đang hiệu lực |
| Nghị định 15/2018/NĐ-CP | Hướng dẫn Luật ATTP: tự công bố, đăng ký bản công bố, cấp giấy chứng nhận, phân công quản lý | Đang áp dụng |
| Nghị định 46/2026/NĐ-CP | Dự kiến thay thế NĐ 15/2018 (quản lý bao bì tiếp xúc, lộ trình HACCP/GMP…) | Tạm ngưng |
| Nghị định 115/2018/NĐ-CP | Xử phạt vi phạm hành chính về ATTP | Đang hiệu lực |
| Nghị định 124/2021/NĐ-CP | Sửa đổi, bổ sung NĐ 115/2018 (tăng nặng một số hành vi) | Đang hiệu lực |
| Nghị định 155/2018/NĐ-CP | Sửa đổi điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc Bộ Y tế (gồm ATTP) | Đang hiệu lực |
| Thông tư 24/2019/TT-BYT | Quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm | Đang hiệu lực |
| Nghị định 43/2017/NĐ-CP | Nhãn hàng hóa (áp dụng cho nhãn thực phẩm), sửa đổi bởi NĐ 111/2021 | Đang hiệu lực |
Ngoài ra còn có Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 68/2006/QH11, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 05/2007/QH12 và Luật Quảng cáo 16/2012/QH13 cùng điều chỉnh các khía cạnh liên quan như quy chuẩn kỹ thuật, ghi nhãn và quảng cáo thực phẩm.
Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 quy định gì?
Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 là luật gốc, có hiệu lực từ 01/7/2011, đặt ra nguyên tắc quản lý, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất — kinh doanh thực phẩm. Đây là văn bản mọi nghị định, thông tư về ATTP đều phải bám theo.
Những nội dung cốt lõi của Luật gồm: điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm và cơ sở sản xuất — kinh doanh; các hành vi bị cấm; quy định về ghi nhãn, quảng cáo; kiểm nghiệm và phân tích nguy cơ; và phân công trách nhiệm quản lý nhà nước giữa các ngành. Bạn có thể đọc toàn văn Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 để tra cứu từng điều khoản. Muốn hiểu khái niệm nền tảng trước, hãy xem bài vệ sinh an toàn thực phẩm là gì.
Nghị định 15/2018/NĐ-CP — nghị định hướng dẫn đang áp dụng
Nghị định 15/2018/NĐ-CP (hiệu lực 02/02/2018) là văn bản hướng dẫn thi hành Luật ATTP đang được áp dụng trên thực tế. Đây là nghị định quy định trực tiếp phần lớn thủ tục mà doanh nghiệp gặp hằng ngày:
- Tự công bố sản phẩm (Điều 4–5): áp dụng cho phần lớn thực phẩm thường — xem hướng dẫn thủ tục tự công bố sản phẩm.
- Đăng ký bản công bố (Điều 6–8): bắt buộc với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng…
- Cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP và các trường hợp được miễn (Điều 11–12).
- Phân công quản lý giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Bộ Công Thương (Điều 36–40).
Vì NĐ 15/2018 vẫn là căn cứ hiện hành, doanh nghiệp cần công bố sản phẩm ra thị trường có thể tham khảo dịch vụ công bố sản phẩm trọn gói tại TP.HCM để làm đúng theo nghị định này.
Nghị định 46/2026 — vì sao chưa được áp dụng?
Nghị định 46/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 26/01/2026 nhằm thay thế toàn bộ Nghị định 15/2018, nhưng đã bị Chính phủ tạm ngưng áp dụng ngay sau đó. Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn nhất hiện nay: nhiều nơi vẫn hướng dẫn thủ tục “theo Nghị định 46/2026” như thể đã có hiệu lực.
Trình tự tạm ngưng: Chính phủ ban hành Nghị quyết 09/2026 và Nghị quyết 66.13/2026 tạm dừng thi hành NĐ 46/2026; sau đó Thủ tướng tiếp tục chỉ đạo kéo dài thời gian tạm ngưng cho đến khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi và nghị định mới có hiệu lực (kiểm chứng ngày 18/7/2026). Trong suốt thời gian này, Nghị định 15/2018 tiếp tục có hiệu lực.
Một số điểm mới đáng chú ý của NĐ 46/2026 khi được áp dụng trở lại (theo nội dung nghị định): quản lý chặt hơn với bao bì, dụng cụ tiếp xúc thực phẩm và lộ trình bắt buộc áp dụng HACCP/GMP. Doanh nghiệp nên theo dõi để chuẩn bị, nhưng chưa làm thủ tục theo NĐ 46/2026 ở thời điểm hiện tại.
Nghị định 155/2018 & 115/2018 — điều kiện và xử phạt
Bên cạnh nghị định hướng dẫn, hai nghị định sau chi phối trực tiếp “được làm gì” và “bị phạt ra sao”:
- Nghị định 155/2018/NĐ-CP sửa đổi các điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc Bộ Y tế, trong đó bãi bỏ thủ tục cấp Giấy xác nhận kiến thức ATTP — thay bằng việc chủ cơ sở tự tổ chức tập huấn và xác nhận cho người lao động. Chi tiết điều kiện cơ sở, con người, trang thiết bị được tổng hợp trong bài điều kiện cấp giấy chứng nhận VSATTP.
- Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP) là văn bản xử phạt vi phạm hành chính về ATTP, với đặc điểm nổi bật là phạt tiền rất cao và nhiều hành vi không có hình thức cảnh cáo.
Mức phạt vi phạm ATTP theo nghị định mới nhất
Mức phạt vi phạm an toàn thực phẩm hiện áp dụng theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi NĐ 124/2021). Một lưu ý quan trọng mà nhiều bài viết ghi sai: các mức tiền tại Chương II của nghị định là mức phạt đối với cá nhân; tổ chức vi phạm cùng hành vi bị phạt gấp đôi (theo Điều 3 khoản 2).
| Hành vi (ví dụ) | Cá nhân / hộ | Tổ chức |
|---|---|---|
| Kinh doanh dịch vụ ăn uống không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP (Điều 18) | 20 – 30 triệu | 40 – 60 triệu |
| Sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có Giấy chứng nhận (Điều 18) | 30 – 40 triệu | 60 – 80 triệu |
| Không thực hiện tự công bố / công bố sản phẩm theo quy định (Điều 20–21) | 15 – 20 triệu | 30 – 40 triệu |
Số liệu mang tính tham khảo cho hành vi phổ biến; mức phạt cụ thể phụ thuộc tình tiết và có thể kèm biện pháp bổ sung (đình chỉ, thu hồi). Xem bài chuyên sâu mức phạt khi không có giấy chứng nhận VSATTP để đối chiếu đầy đủ theo Nghị định 115/2018.
Cơ quan nào quản lý an toàn thực phẩm?
Quản lý nhà nước về ATTP được phân công cho ba nhóm ngành, tùy loại sản phẩm (theo Luật ATTP và Nghị định 15/2018):
- Ngành Y tế: phụ gia thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, nước uống đóng chai, nước khoáng thiên nhiên…
- Ngành Nông nghiệp: nông sản, thịt và sản phẩm từ thịt, thủy sản, rau củ quả, trứng, ngũ cốc…
- Ngành Công Thương: rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, bột và tinh bột, bánh kẹo…
Đây là căn cứ để xác định sản phẩm của bạn thuộc cơ quan nào khi công bố hoặc xin giấy phép. Cần lưu ý: ATVSTP.org.vn là đơn vị dịch vụ tư nhân hỗ trợ chuẩn bị và nộp hồ sơ đúng đầu mối, không phải cơ quan cấp phép. Muốn nắm tổng quan về vai trò và trách nhiệm các bên, xem thêm bài vệ sinh an toàn thực phẩm là gì.
Cần áp dụng đúng văn bản cho hồ sơ của bạn?
Đội ngũ ATVSTP.org.vn tư vấn miễn phí tại TP.HCM: xác định sản phẩm theo đúng nghị định hiện hành, chuẩn bị hồ sơ công bố / xin giấy phép đúng cơ quan, tránh áp dụng nhầm quy định đang tạm ngưng.
Câu hỏi thường gặp
Văn bản pháp luật nào về ATTP đang áp dụng mới nhất?
Căn cứ áp dụng mới nhất trên thực tế là Luật ATTP 55/2010/QH12 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Nghị định 46/2026 tuy mới hơn nhưng đang bị tạm ngưng, chưa được dùng để làm thủ tục (kiểm chứng 18/7/2026).
Nghị định 46/2026 có hiệu lực chưa?
Chưa. Nghị định 46/2026 đã bị tạm ngưng áp dụng theo Nghị quyết 09/2026 và 66.13/2026, và được kéo dài cho đến khi Luật ATTP sửa đổi cùng nghị định mới có hiệu lực. Trong thời gian đó, Nghị định 15/2018 tiếp tục được áp dụng.
Vi phạm an toàn thực phẩm khi nào bị xử lý hình sự?
Khi hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) — ví dụ sử dụng chất cấm, phụ gia ngoài danh mục gây hại, hoặc gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng. Mức hình phạt có thể từ phạt tiền 50–200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm, khung nặng nhất tới 20 năm tù. Vi phạm chưa đến mức hình sự thì xử phạt hành chính theo Nghị định 115/2018.
Cơ sở nhỏ lẻ có phải tuân theo các nghị định này không?
Có, nhưng một số cơ sở được miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP theo Điều 12 Nghị định 15/2018 (như cơ sở nhỏ lẻ, kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn…). Được miễn giấy chứng nhận không có nghĩa được miễn điều kiện bảo đảm an toàn — cơ sở vẫn phải tuân thủ và ký cam kết theo quy định.
Muốn tra cứu toàn văn các văn bản này ở đâu?
Bạn có thể đọc trực tiếp toàn văn từng văn bản trong thư viện pháp luật của ATVSTP.org.vn qua các liên kết trong bài, hoặc đối chiếu với nguồn chính thống như Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Bộ Y tế để chắc chắn dùng đúng bản còn hiệu lực.
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật ngày 18/7/2026 và không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Văn bản pháp luật có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất tại nguồn chính thống trước khi áp dụng.
