Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 68/2006/QH11, sửa đổi bởi Luật 70/2025/QH15 từ 01/01/2026, phân biệt tiêu chuẩn TCVN áp dụng tự nguyện với quy chuẩn kỹ thuật QCVN áp dụng bắt buộc. Với thực phẩm, QCVN là căn cứ chỉ tiêu an toàn phải kiểm nghiệm khi công bố sản phẩm.
Trang tra cứu do ATVSTP.org.vn (Công ty TNHH Legal Lê Cao — đơn vị dịch vụ tư vấn tư nhân, không phải cơ quan nhà nước) tổng hợp, kiểm chứng tình trạng văn bản ngày 22/09/2026. Thông tin tham khảo, vui lòng đối chiếu bản gốc.
| Tên văn bản | Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật |
|---|---|
| Số hiệu | 68/2006/QH11 |
| Loại | Luật |
| Cơ quan ban hành | Quốc hội |
| Ngày ban hành | 29/6/2006 |
| Sửa đổi, bổ sung | Luật số 70/2025/QH15 (ban hành 14/6/2025, hiệu lực 01/01/2026); hướng dẫn bởi Nghị định 22/2026/NĐ-CP (xác minh ngày hiệu lực) |
| Tình trạng | Còn hiệu lực (đã được sửa đổi năm 2025) |
Nội dung chính
- Liên quan gì đến thực phẩm?
- TCVN và QCVN khác nhau thế nào
- Các QCVN thực phẩm cần tra thường xuyên
- Ba hiểu lầm phổ biến
- Câu hỏi thường gặp
Liên quan gì đến thực phẩm?
Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật là nền tảng pháp lý của hệ thống tiêu chuẩn (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật (QCVN). Trong lĩnh vực thực phẩm, các QCVN về an toàn thực phẩm (ví dụ giới hạn vi sinh, kim loại nặng, phụ gia…) là căn cứ để:
- Công bố hợp quy sản phẩm thực phẩm;
- Xác định chỉ tiêu kiểm nghiệm và đánh giá sản phẩm có đạt yêu cầu an toàn hay không.
Luật phân biệt: tiêu chuẩn áp dụng tự nguyện; quy chuẩn kỹ thuật áp dụng bắt buộc. Luật sửa đổi 2025 (số 70/2025/QH15) cập nhật nhiều quy định nhằm minh bạch và hài hòa với thông lệ quốc tế, áp dụng từ 01/01/2026. Luật này đứng cạnh Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP (Nghị định 46/2026/NĐ-CP đang tạm ngưng) — muốn xem nó giữa các luật & quy định ATTP khác, hãy đối chiếu theo từng mốc hiệu lực.
TCVN và QCVN khác nhau thế nào
Đây là phân biệt căn bản nhất mà doanh nghiệp thực phẩm cần nắm, vì nó quyết định thứ gì bắt buộc phải tuân thủ và thứ gì chỉ là tham chiếu:
| Tiêu chí | Tiêu chuẩn (TCVN) | Quy chuẩn kỹ thuật (QCVN) |
|---|---|---|
| Tính chất | Áp dụng tự nguyện | Áp dụng bắt buộc |
| Mục đích | Thống nhất về kỹ thuật, nâng chất lượng, thuận lợi thương mại | Bảo đảm an toàn cho sức khỏe con người, môi trường, lợi ích công cộng |
| Với thực phẩm | Quy định yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử cho từng loại sản phẩm — dùng làm căn cứ chất lượng thương mại | Quy định ngưỡng an toàn: giới hạn vi sinh vật, kim loại nặng, độc tố vi nấm, yêu cầu với nhóm sản phẩm |
| Không đạt thì sao | Không tự động là vi phạm pháp luật, nhưng ảnh hưởng cam kết với khách hàng | Là vi phạm, sản phẩm không được lưu thông và cơ sở bị xử lý |
| Vai trò trong hồ sơ công bố | Có thể viện dẫn làm căn cứ chỉ tiêu chất lượng cơ sở tự công bố | Là căn cứ bắt buộc để xác định chỉ tiêu an toàn cần kiểm nghiệm |
Các QCVN thực phẩm cần tra thường xuyên
- QCVN 8-1:2011/BYT — giới hạn ô nhiễm độc tố vi nấm trong thực phẩm (aflatoxin, ochratoxin A…). Cần với hạt, ngũ cốc, cà phê.
- QCVN 8-2:2011/BYT — giới hạn ô nhiễm kim loại nặng (chì, cadimi, thủy ngân, asen, thiếc). Gần như nhóm sản phẩm nào cũng cần.
- QCVN 8-3:2012/BYT — giới hạn ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm. Chỉ tiêu an toàn cốt lõi của hầu hết sản phẩm.
- QCVN 6-1:2010/BYT — nước khoáng thiên nhiên và nước uống đóng chai.
- QCVN 6-2:2010/BYT — đồ uống không cồn.
- QCVN 6-3:2010/BYT — đồ uống có cồn, nơi tra giới hạn methanol và aldehyde.
- QCVN 01-1:2018/BYT — chất lượng nước sạch dùng cho mục đích sinh hoạt, áp dụng cho nguồn nước của cơ sở.
Cách chọn đúng bộ chỉ tiêu theo từng nhóm sản phẩm có ở trang chỉ tiêu kiểm nghiệm thực phẩm theo từng loại.
Ba hiểu lầm phổ biến
- “Sản phẩm đạt TCVN là đã đủ điều kiện lưu thông”. Không đúng. TCVN áp dụng tự nguyện; thứ bắt buộc là QCVN. Một sản phẩm có thể đạt TCVN về chất lượng nhưng vẫn vi phạm nếu vượt ngưỡng an toàn của QCVN.
- “Công bố hợp quy và tự công bố sản phẩm là một”. Đây là hai việc khác nhau về căn cứ pháp lý dù đều liên quan tới quy chuẩn. Với thực phẩm bao gói sẵn, thủ tục doanh nghiệp thực hiện là tự công bố hoặc đăng ký bản công bố theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP đang áp dụng (Nghị định 46/2026/NĐ-CP đang tạm ngưng).
- “Không có QCVN cho sản phẩm của tôi nên không cần kiểm gì”. Không đúng. Nhóm sản phẩm chưa có quy chuẩn riêng vẫn phải tuân thủ các QCVN chung về vi sinh vật, kim loại nặng và độc tố vi nấm, cùng quy định về phụ gia.
Không rõ sản phẩm của mình phải đối chiếu quy chuẩn nào?
Gọi 0909 730 849 để được xác định bộ quy chuẩn và chỉ tiêu áp dụng cho nhóm sản phẩm của bạn — Legal Lê Cao (ATVSTP.org.vn) hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
TCVN và QCVN khác nhau thế nào?
TCVN là tiêu chuẩn, áp dụng tự nguyện, quy định yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử để thống nhất về chất lượng. QCVN là quy chuẩn kỹ thuật, áp dụng bắt buộc, quy định ngưỡng an toàn nhằm bảo vệ sức khỏe con người. Không đạt QCVN là vi phạm và sản phẩm không được lưu thông.
Sản phẩm đạt TCVN có được lưu thông không?
Đạt TCVN chưa đủ. TCVN áp dụng tự nguyện, còn thứ bắt buộc là QCVN. Một sản phẩm có thể đạt TCVN về chất lượng nhưng vẫn vi phạm nếu vượt ngưỡng an toàn quy định tại QCVN.
Doanh nghiệp thực phẩm cần tra những QCVN nào?
Thường xuyên nhất là QCVN 8-1:2011/BYT về độc tố vi nấm, QCVN 8-2:2011/BYT về kim loại nặng, QCVN 8-3:2012/BYT về vi sinh vật, QCVN 6-1 và 6-2, 6-3 cho nhóm đồ uống, cùng QCVN 01-1:2018/BYT cho nguồn nước của cơ sở.
Sản phẩm chưa có QCVN riêng thì làm sao?
Vẫn phải tuân thủ các QCVN chung về giới hạn vi sinh vật, kim loại nặng và độc tố vi nấm, cùng quy định về phụ gia thực phẩm. Không có quy chuẩn riêng không có nghĩa là không phải kiểm chỉ tiêu an toàn.
Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật đã được sửa đổi chưa?
Có. Luật số 68/2006/QH11 ban hành ngày 29/6/2006 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 70/2025/QH15 ban hành ngày 14/6/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026, được hướng dẫn bởi Nghị định 22/2026/NĐ-CP.
Cần tư vấn công bố hợp quy & kiểm nghiệm thực phẩm tại TP.HCM, liên hệ ATVSTP.org.vn – hotline 0909 730 849.
