Đậu nành có một yêu cầu ghi nhãn mà rất ít nhóm thực phẩm khác gặp phải: ghi nhãn biến đổi gen. Phần lớn đậu nành nhập khẩu trên thị trường là giống biến đổi gen, và khi tỷ lệ nguyên liệu biến đổi gen vượt ngưỡng quy định thì nhãn sản phẩm bắt buộc phải thể hiện điều đó. Bên cạnh đó, đậu nành còn là một trong những chất gây dị ứng phổ biến. Bài viết đi qua hồ sơ công bố và hai điểm ghi nhãn đặc thù này.
Lưu ý minh bạch: ATVSTP.org.vn là đơn vị dịch vụ tư nhân (Công ty TNHH Legal Lê Cao), không phải cơ quan nhà nước và không phải phòng kiểm nghiệm. Nội dung mang tính tham khảo; chỉ tiêu và mức giới hạn cụ thể phải đối chiếu quy chuẩn hiện hành tại thời điểm áp dụng.
Nội dung chính
- Sản phẩm đậu nành thuộc diện tự công bố hay đăng ký bản công bố?
- Hồ sơ công bố sản phẩm đậu nành gồm những gì
- Chỉ tiêu kiểm nghiệm cần có
- Trình tự thực hiện
- Hai yêu cầu ghi nhãn đặc thù của đậu nành
- Sau khi công bố phải làm gì
- Câu hỏi thường gặp
Sản phẩm đậu nành thuộc diện tự công bố hay đăng ký bản công bố?
Sản phẩm đậu nành thông thường đi theo đường TỰ CÔNG BỐ theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP — sữa đậu nành đóng chai, đóng hộp, đậu phụ bao gói sẵn, bột đậu nành, tào phớ đóng hũ đều thuộc nhóm này.
Phải đăng ký bản công bố trong các trường hợp:
- Sữa đậu nành công thức cho trẻ dưới 36 tháng tuổi — sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ.
- Sản phẩm ghi công dụng sức khỏe như hỗ trợ nội tiết tố, bổ sung isoflavone với công dụng cụ thể — rơi vào nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
- Sản phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt như thực phẩm thay thế bữa ăn dành cho người bệnh.
Đậu phụ bán tươi tại chợ, không bao gói không đi theo đường tự công bố, nhưng cơ sở sản xuất vẫn phải bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm.
Hồ sơ công bố sản phẩm đậu nành gồm những gì
- Bản tự công bố sản phẩm theo Mẫu số 01 ban hành kèm Nghị định 15/2018/NĐ-CP — xem hướng dẫn điền tại bài bản tự công bố sản phẩm: mẫu và cách điền.
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ, do phòng kiểm nghiệm được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025 hoặc được chỉ định cấp.
Hai thứ trên là hồ sơ theo quy định. Trên thực tế cơ sở còn cần chuẩn bị sẵn nhãn sản phẩm đúng Nghị định 43/2017/NĐ-CP và giấy đăng ký kinh doanh có ngành nghề phù hợp, vì đây là những thứ bị soi khi hậu kiểm.
Chỉ tiêu kiểm nghiệm cần có
Danh mục chỉ tiêu phụ thuộc vào bản chất sản phẩm và nội dung ghi nhãn. Với sản phẩm đậu nành, khung thường dùng gồm:
| Nhóm chỉ tiêu | Chỉ tiêu thường thử | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Vi sinh vật | Tổng vi sinh vật hiếu khí, Coliforms, E. coli, S. aureus, nấm men, nấm mốc | Sữa đậu nành và đậu phụ có độ ẩm cao, hạn dùng ngắn nên đây là nhóm quyết định |
| Thành phần dinh dưỡng | Protein, lipid, carbohydrate, năng lượng, canxi nếu có bổ sung | Protein là chỉ tiêu chất lượng chính của sản phẩm đậu nành |
| Độc tố vi nấm | Aflatoxin trong nguyên liệu đậu | Đậu bảo quản ẩm dễ nhiễm nấm mốc sinh độc tố |
| Chất cấm & phụ gia | Hàn the với đậu phụ; thạch cao dùng làm chất đông tụ; chất bảo quản, chất tạo ngọt | Chất đông tụ phải thuộc loại được phép dùng trong thực phẩm, không dùng loại công nghiệp |
| Kim loại nặng | Chì (Pb), cadimi (Cd), asen (As) | Tra giới hạn tại QCVN 8-2:2011/BYT |
| Chỉ tiêu biến đổi gen | Định tính, định lượng thành phần biến đổi gen trong nguyên liệu | Cần khi phải xác định tỷ lệ để quyết định cách ghi nhãn |
| Dư lượng thuốc BVTV | Sàng lọc theo hoạt chất sử dụng ở vùng trồng | Áp dụng với nguyên liệu đậu nành hạt |
Trình tự thực hiện
- Kiểm nghiệm sản phẩm tại phòng thử nghiệm đủ tư cách, lấy phiếu kết quả.
- Lập bản tự công bố theo Mẫu số 01, điền đúng tên sản phẩm, thành phần, chỉ tiêu an toàn và thời hạn sử dụng.
- Công khai bản tự công bố trên phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử của cơ sở hoặc niêm yết công khai tại trụ sở.
- Nộp một bản qua đường bưu điện hoặc trực tiếp tới cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền do địa phương chỉ định.
- Được sản xuất, kinh doanh ngay sau khi tự công bố và chịu trách nhiệm hoàn toàn về an toàn của sản phẩm.
Điểm cần nhớ: tự công bố không phải là thủ tục xin phép, không có việc chờ cơ quan trả lời. Cơ sở tự chịu trách nhiệm và bị hậu kiểm. Cách tra cứu công bố sản phẩm trên hệ thống giúp bạn kiểm chứng hồ sơ của chính mình lẫn của đối tác.
Hai yêu cầu ghi nhãn đặc thù của đậu nành
1. Ghi nhãn thực phẩm biến đổi gen. Theo quy định hiện hành, thực phẩm bao gói sẵn có thành phần nguyên liệu biến đổi gen lớn hơn 5% tổng nguyên liệu thì phải ghi rõ trên nhãn. Đây là điểm rất đáng lưu ý với sản phẩm đậu nành vì phần lớn đậu nành nhập khẩu là giống biến đổi gen.
- Nếu dùng đậu nành biến đổi gen vượt ngưỡng: phải ghi nhãn theo quy định, không được lờ đi.
- Nếu muốn ghi “không biến đổi gen”: phải có căn cứ chứng minh — hồ sơ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và kết quả kiểm nghiệm. Ghi không có căn cứ là quảng cáo sai sự thật.
- Nếu không chắc: yêu cầu nhà cung cấp nguyên liệu cung cấp hồ sơ và kết quả kiểm nghiệm trước khi quyết định cách ghi nhãn.
2. Ghi chất gây dị ứng. Đậu nành nằm trong nhóm chất gây dị ứng phổ biến cùng với sữa, trứng, đậu phộng, hải sản, gluten. Với sản phẩm bán trong nước, ghi rõ giúp người dị ứng nhận biết; với hàng xuất khẩu thì đây là yêu cầu bắt buộc của hầu hết thị trường.
Một lưu ý kỹ thuật về đậu phụ: chất đông tụ phải thuộc loại được phép dùng trong thực phẩm. Dùng thạch cao công nghiệp thay cho loại dùng cho thực phẩm là vi phạm và có rủi ro nhiễm kim loại nặng.
Sau khi công bố phải làm gì
Sau khi công bố:
- Hoàn thiện điều kiện cơ sở — cần giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
- Lưu hồ sơ nguyên liệu. Với đậu nành, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và tài liệu về tình trạng biến đổi gen của nguyên liệu là thứ cần giữ để chứng minh cách ghi nhãn của mình là đúng.
- Kiểm nghiệm định kỳ theo chế độ tự kiểm soát, đặc biệt nhóm vi sinh với sản phẩm hạn dùng ngắn.
Nếu bạn sản xuất nhiều dòng đồ uống từ hạt, mỗi sản phẩm cần một bản tự công bố riêng — xem cách điền bản tự công bố sản phẩm.
Cần làm hồ sơ công bố sản phẩm đậu nành trọn gói?
Gọi 0909 730 849 để được tư vấn chỉ tiêu và hoàn thiện hồ sơ — xem dịch vụ công bố sản phẩm trọn gói tại TP.HCM của ATVSTP.org.vn.
Câu hỏi thường gặp
Công bố sản phẩm đậu nành cần hồ sơ gì?
Bản tự công bố sản phẩm theo Mẫu số 01 của Nghị định 15/2018/NĐ-CP và phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm trong thời hạn 12 tháng do phòng kiểm nghiệm được công nhận hoặc chỉ định cấp.
Sản phẩm đậu nành có phải ghi nhãn biến đổi gen không?
Có, khi thực phẩm bao gói sẵn có thành phần nguyên liệu biến đổi gen lớn hơn 5% tổng nguyên liệu thì phải ghi rõ trên nhãn. Đây là điểm đáng lưu ý với đậu nành vì phần lớn đậu nành nhập khẩu là giống biến đổi gen.
Muốn ghi không biến đổi gen trên nhãn thì cần gì?
Phải có căn cứ chứng minh gồm hồ sơ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và kết quả kiểm nghiệm. Ghi mà không có căn cứ là quảng cáo sai sự thật.
Đậu phụ bán tươi tại chợ có phải công bố không?
Đậu phụ bán tươi không bao gói không đi theo đường tự công bố như thực phẩm bao gói sẵn, nhưng cơ sở sản xuất vẫn phải bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm và chịu kiểm tra.
Chất đông tụ dùng cho đậu phụ có bị kiểm soát không?
Có. Chất đông tụ phải thuộc loại được phép dùng trong thực phẩm. Dùng thạch cao công nghiệp thay cho loại dùng cho thực phẩm là vi phạm và có rủi ro nhiễm kim loại nặng.
Tuyên bố miễn trừ: Nội dung tổng hợp theo quy định hiện hành tại thời điểm cập nhật, mang tính tham khảo và không thay thế hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền. Danh mục chỉ tiêu và mức giới hạn có thể thay đổi — vui lòng đối chiếu quy chuẩn kỹ thuật hiện hành và trao đổi với phòng kiểm nghiệm trước khi gửi mẫu.
